ABC rehabilitacji wzroku dziecka cz. 4 – Plan rehabilitacji

plan rehabilitacji

Po pełnej diagnozie funkcjonowania wzrokowego, specjalista przygotuje dla małego pacjenta ramowy plan rehabilitacji. Zazwyczaj obejmuje on 3 do 5 głównych obszarów (na których koncentrować się będą działania) i jest przewidziany na ok. 6 do 12 m-cy. Po tym czasie powinna nastąpić ewaluacja (obejmująca ponowną ocenę funkcjonowania wzrokowego) oraz aktualizacja programu rehabilitacyjnego.

W tworzeniu programu bierze także czynny udział rodzic – dobrze, aby wskazał ważne z jego punktu widzenia obszary wymagające wspomagania na danym etapie rozwojowym dziecka oraz informował na bieżąco swoich obserwacjach.

W toku spotkań bardzo często dochodzi do różnych modyfikacji w zależności od postępów pacjenta, zmieniającego się stanu zdrowia (powiązanego np. z postępującymi chorobami układu wzrokowego), aktualnego zapotrzebowania (np. obowiązków szkolnych).

Forma prowadzenia zajęć zawsze powinna być dostosowana do pacjenta

Po wstępnym “zapoznaniu się”, terapeuta będzie koncentrował ćwiczenia i zadania wokół tematów interesujących pacjenta. W zależności od samooceny dziecka będzie stopniował trudność zadań, zawsze dbając o to, aby dziecko wychodziło z gabinetu z poczuciem zadowolenia, sukcesu, ale też mając świadomość wysiłku, który musiało włożyć, aby go osiągnąć.

Zajęcia w przypadku młodszych dzieci powinny mieć formę zabawy, nie tylko po to, aby dziecko chętnie pracowało, ale tez aby pokazać mu, ze nabyte umiejętności i techniki można i trzeba wykorzystywać we wszystkich dziedzinach życia.

Czemy służy rehabilitacja wzroku?

Według definicji podręcznikowych, ale także powszechnie stosowanej praktyki chodzi o to, aby wypracować takie techniki, używać takich pomocy optycznych i nieoptycznych, dzięki którym osoba słabowidzaca będzie mogła maksymalnie i efektywnie wykorzystywać posiadane możliwości wzrokowe podczas codziennego funkcjonowania. Dodatkowo specjalista może podpowiedzieć jak zaadaptować otoczenie (dom, miejsce pracy, nauki, zabawy), aby uczynić je przyjaznym i bezpiecznym dla osoby słabowidzącej.

Kiedy rozpocząć rehabilitację wzroku i dlaczego warto to zrobić?

Rehabilitację wzroku należy rozpocząć jak najwcześniej, ponieważ dziecko może wytworzyć nieprawidłowe (nieefektywne) nawyki korzystania ze wzroku.

Warto korzystać z pomocy rehabilitanta widzenia ponieważ zawsze należy poszukiwać nowych kierunków rozwoju i usprawniania dla dziecka. Dzięki przeprowadzonej w gabinecie specjalisty funkcjonalnej ocenie widzenia rodzic dowiaduje się jak jego dziecko na co dzień spostrzega świat. Diagnoza okulistyczna informuje nas jedynie o medycznych aspektach słabowzroczności, pamiętać jednak należy iż nie ma dwóch tak samo widzących osób z dysfunkcją wzroku. Nawet jeśli w ich dokumentacji medycznej przeczytamy dokładnie to samo, może się okazać, iż ich funkcjonowanie wzrokowe bardzo się od siebie różni i wymagają usprawniania wzroku z różnych zakresach.

Jakie funkcjonalne zaburzenia widzenia towarzyszące schorzeniom układu wzrokowego obserwuje się najczęściej?

  • Zaburzenia w zakresie ostrości widzenia – ważne by mieć świadomość, że okulary korekcyjne służą jedynie korekcji wad refrakcji (krótkowzroczności, dalekowzroczności, astygmatyzmu) i nie zawsze pozwalają uzyskać pełną ostrość widzenia. Niekiedy obniżenie ostrości nie jest możliwe do skorygowania okularami.
  • Zaburzenia w polu widzenia – czyli wszelkie ubytki w polu widzenia, zarówno w obwodowym jak i w centralnym, które ograniczają jego zakres.
  • Zaburzenia w zakresie widzenia i rozpoznawania barw (włączając w to także achromatopsję czyli całkowity brak zdolności do rozpoznawania barw).
  • Adaptacja do zmiennych warunków oświetlenia (np. podczas przechodzenia z ciemnego do jasnego pomieszczenia).
  • Zmienność widzenia – trudne zarówno dla pacjentów jak i dla rehabilitantów, ponieważ oznacza to, iż przy niektórych schorzeniach układu wzrokowego pacjenci będą prezentować różny poziom funkcjonowania wzrokowego (zależny np. od pory dnia, poziomu zmęczenia itp.), co znacznie utrudnia prowadzenie rehabilitacji.
  • Zaburzenia w zakresie wrażliwości na światło – zmniejszona (określana mianem światłolubności) lub też podwyższona (światłowstręt – bardzo charakterystyczny np. w przypadku albinizmu).
  • Oczopląs – czyli mimowolne ruchy gałek ocznych, najczęściej spotykane w przypadku wrodzonych schorzeń układu wzrokowego.

Dzieci z dodatkowymi zaburzeniami w rozwoju oraz dzieci ze sprzężoną niepełnosprawnością

Rodzicu, jeśli jest taka możliwość skorzystaj z pomocy rehabilitanta wzroku, który jest jednocześnie pedagogiem specjalnym lub też ma doświadczenie w pracy z dziećmi z różnymi niepełnosprawnościami i dysfunkcjami, możesz tez dowiedzieć się czy w poradni/ośrodku, w którym przyjmuje rehabilitant wzroku pracują również inni specjaliści. Warto skorzystać z możliwości dodatkowych konsultacji.

Prowadzenie terapii w sposób holistyczny, uwzględniający wszystkie trudności i problemy rozwojowe dziecka to nie tylko lepszy, pełniejszy sposób terapii, ale też duży komfort dla specjalistów, którzy mając wspólnego podopiecznego mogą się między sobą konsultować i dzięki temu uzupełniać swój plan rehabilitacji.

Zobacz też pozostałe wpisy z serii “ABC rehabilitacji wzroku dziecka”:

rehabilitacji wzroku

ABC rehabilitacji wzroku dziecka cz. 1 – Pierwsza wizyta

Diagnoza i ocena funkcjonowania wzrokowego

ABC rehabilitacji wzroku dziecka cz. 2 – Diagnoza i ocena funkcjonowania wzrokowego

wzroku dziecka

ABC rehabilitacji wzroku dziecka cz. 3 – Ważne pytania

Magdalena Król

Magdalena Król

Tyflopegagog, oligofrenopedagog, terapeuta SI, terapeuta wczesnej interwencji. Realizowała projekty rozwojowe w Rwandzie w Ośrodku dla dzieci niewidomych, na stałe współpracuje z Fundacją Usłyszeć Afrykę.

Więcej postów - www

Share on Pinterest